Zadatek a zaliczka – jakie są różnice? co przepada?


Bardzo często dokonując dużego zakupu dokonujemy wpłaty pewnej sumy pieniędzy na poczet przyszłego zamówienia. Praktyka ta stosowana jest przy dużych lub indywidualnych zamówieniach, które wymagają od sprzedawcy sporego zaangażowania w zrealizowanie zlecenia. Wpłata na przykład 10% wartości zamówienia ma gwarantować, że obie strony podchodzą poważnie do tematu, a zlecenie zostanie sprawnie zrealizowane.

Celowo do tej pory posługiwałem się zwrotem „wpłaty pewnej sumy pieniędzy”. Zwyczajowo mówi się na taką operację „wpłata zaliczki”. Czy jednak zawsze jest to zaliczka?

Zaliczka, a zadatek

Kodeks cywilny definiuje dwie instytucje, które bardzo często są ze sobą mylone: zaliczkę oraz zadatek. Różnica pomiędzy nimi jest bardzo niewielka, jednak przy ostatecznym rozrachunku, szczególnie w przypadku transakcji, które nie zostaną zrealizowane zgodnie z zapisami umowy, ma kluczowe znaczenie.

Czym jest zaliczka?

Zaliczka jest to wcześniej wpłacona część ustalonej w umowie ceny. Po należytym wykonaniu umowy zaliczka zostaje zaliczona na poczet ceny, co oznacza, że kupujący dopłaca sprzedającemu różnicę pomiędzy ceną, a wpłaconą wcześniej zaliczką.

Najistotniejszy jest jednak aspekt tego, co dzieje się z zaliczką, jeżeli umowa nie zostanie zrealizowana lub zostanie zrealizowana niezgodnie z umową. W takiej sytuacji sprzedawca zobowiązany jest do oddania całości wpłaconej zaliczki kupującemu. Również w przypadku wypowiedzenia umowy przez kupującego zaliczka podlega zwrotowi.

Czym jest zadatek?

Zadatek jest bardzo podobną konstrukcją do zaliczki. Podobnie jak zaliczka zaliczany jest na poczet ustalonej w umowie ceny. Różnica polega na rozliczeniu zadatku w sytuacji, gdy umowa nie zostanie zrealizowana lub zostanie zrealizowana niezgodnie z umową.

Rozróżnić można trzy główne powody, z których umowa może nie zostać wykonana:

  1. z winy sprzedawcy
  2. z winy kupującego
  3. z powodu niezawinionych czynników zewnętrznych

Jeżeli zawinił sprzedawca, kupujący może odstąpić od umowy i zażądać od sprzedawcy kwoty dwukrotnie wyższej od wpłaconego zadatku.

W sytuacji, gdy winnym niewykonania umowy jest kupujący, sprzedawca ma prawo do zachowania wpłaconego zadatku.

Jeżeli powodem niewykonania umowy są czynniki zewnętrzne, za które odpowiedzialności nie ponosi ani kupujący, ani sprzedający, za porozumieniem stron zadatek może zostać zwrócony kupującemu bez żadnych powyżej wymienionych konsekwencji.

Zadatek a zaliczka jak wykazano powyżej, to pojęcia bardzo bliskoznaczne, jednak nie tożsame. Zaliczka jest konstrukcją mniej rygorystyczną – umowa może zostać zerwana przez dowolną stronę, a zaliczka po prostu podlega zwrotowi. Finalnie sytuacja wygląda tak, jakby umowa w ogóle nie została podpisana. Zadatek natomiast powoduje mocniejsze związanie stron umowy oraz poważniejsze konsekwencje w przypadku niezrealizowania lub nienależytego zrealizowania umowy – zarówno dla kupującego jak i sprzedającego.

To, czy wpłacona kwota na poczet zamówienia jest zaliczką czy zadatkiem powinno być jasno zdefiniowane w umowie. Może to również wynikać z treści poszczególnych zapisów umowy.

Written by

Jakub Bednarczyk

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o